Tips om als zorgverlener vitaal te blijven

‘Je moet vitaal zijn om kracht bij anderen naar boven te halen’, vinden Martha Talma en Chantal van Arensbergen. Ze geven een stappenplan voor vitaliteit.

‘Een paar jaar geleden dacht ik: gaat het om competenties of gaat het ook om meer? Vitaliteit is minstens zo belangrijk als de competenties die ze moeten hebben. Zeker voor zorg- en hulpverleners, want die zijn hun eigen instrument. Als ze niet goed in hun vel zitten, is het lastig om goede zorg te bieden.’

Martha Talma is senior adviseur Effectiviteit en vakmanschap bij Movisie, kennisinstituut voor sociale vraagstukken. Ze  houdt zich bezig met het professionaliseren van beroepskrachten. Samen met Chantal van Arensbergen schreef ze ‘Tijd voor vitaliteit. Meer energie, passie en plezier in je werk’. Het boekje is een stappenplan voor zorg- en welzijnsprofessionals naar meer vitaliteit.

Tijd voor vitaliteit. Vitaal blijven.
Tips voor vitaliteit: sta stil bij de waarden in je #werk

Vitaliteit werkt aanstekelijk

‘Als iemand vitaal is geeft het ook energie aan mensen om hem heen’, verklaart Talma haar interesse. ‘Als je vitaal bent, kun je zelf ook makkelijker achterover leunen.  Je moet vitaal zijn om kracht bij anderen naar boven te halen. Als je gestrest bent, ben je eerder geneigd om alles over te nemen. Maar als je rustig en vitaal in je vel zit kun je ook meer oog hebben voor de kracht van de ander. Dan kun je de kracht van anderen ook ontwikkelen.’

Talma en Van Arensbergen deden eerst een onderzoek “Wat komt er na competentiemanagement?”. Ze interviewden inspirerende managers in de zorg- en welzijnssector om te achterhalen hoe zij de ontwikkeling van medewerkers stimuleerden. Als inspiratiebron voor hun boekje gebruikten ze ‘De zeven eigenschappen van inspirerend leiderschap’ van Stephen Covey.

3 stappen om vitaliteit te vergroten

Vitaliteit kun je in de visie van Martha Talma in drie stappen vergroten:

1. Zorg goed voor jezelf

In navolging van Covey onderscheidt ze vier dimensies :  hoofd, hart, lichaam en ziel (oftewel zingeving).  Talma: ‘Hoofd staat dan voor groei en ontwikkeling. Zorg ervoor dat je je blijft ontwikkelen in je werk. Zorg dat je werk past bij de kwaliteiten die je hebt en voor variatie in de kwaliteiten die je kunt inzetten. ‘Hart’ staat dan meer voor plezier in je werk, goede samenwerkingsrelaties. Krijg je genoeg waardering in je werk? ‘Lichaam’ verwijst naar bewegen, de gezonde balans tussen in- en ontspanning en hoe je voor je lichaam zorgt. ‘Ziel’ gaat over de zingeving, de betekenis en het nut van je werk.’

2. Leer je energiegevers en –vreters kennen

Een voorbeeld van een energievreter is weinig contact hebben met collega’s. ‘Hulpverleners die alleen op pad zijn, kunnen ingrijpende ervaringen meemaken. Soms zijn ze ook te betrokken. Inzetten op de eigen kracht van cliënten is dan belangrijk, zodat ze ook een stapje terug kunnen doen. Dat is goed voor de professional, maar ook voor de cliënt, die ook weer aan zet komt. Als je moeilijke situaties in je eentje moet verwerken, moet je manieren vinden om je te ontladen, te delen met anderen en het weer los te laten. ‘

3. Vergroot je eigen invloed op het werk

De derde stap is het vergroten van je invloed op je werk. ‘Covey onderscheidt de cirkel van betrokkenheid en de cirkel van invloed. In die laatste cirkel focus je op die dingen waar je zelf invloed op kan uitoefenen. Bij alles waar je toch geen invloed op hebt, is het zonde om tijd en energie in te steken. Als cliënten steeds terugvallen kun je wel focussen op wat niet lukt, maar dat is verloren energie. Je kunt beter focussen op wat wel lukt. In die zin is ook de invloed op je vitaliteit veel groter op je werk, dan je denkt. Ga het gesprek aan met je leidinggevende en uit je wensen.’

‘Kijk ook naar je werkomstandigheden: hoe kun je die verbeteren? Als je vindt dat je te weinig feedback krijgt, dan kun je dat gaan organiseren. Als je vindt dat vergaderingen te weinig opleveren, zeg er dan wat van. Vergaderingen worden door te gaan staan ook efficiënter. Als je staat zijn je hersenen actiever, en denk je beter en helderder. Of neem de irritatie met een collega. Bekijk kritisch wat de onderlinge verschillen zijn. Wat kun je van de irritaties leren? Spreek het uit en ga er proactief mee om.’

Bevlogenheid komt via vitaliteit

Martha Talma verwijst naar het  onderzoek naar bevlogenheid van de organisatie-psycholoog Arnold Bakker. ‘Wie zelf krachtig en vitaal in zijn vel zit, werkt aanstekelijk naar collega’s en het thuisfront, constateert Bakker. Vitale collega’s vitaliseren zo hun eigen omgeving.

Vitale zorgverleners hebben dus ook een positief effect op hun cliënten. Omgekeerd is het daarom ook belangrijk dat ze goed voor zichzelf zorgen.  Vergelijk het met  de veiligheidsinstructie in het vliegtuig. Als er iets gebeurt moet je eerst het zuurstofmasker opzetten bij je zelf en dan pas bij  je kind. Zorg dus eerst goed voor jezelf, voordat je goed kan zorgen voor een ander.’

Vitaliteit – vitaal blijven – in vier dimensies

  1. Hoofd:
    Heb je genoeg uitdaging in je werk en een goede balans tussen privé en uitdaging? Kun je je kwaliteiten genoeg kwijt? Uit onderzoek is gebleken dat hoe meer kwaliteiten je ontwikkelt in je werk, hoe meer inspiratie je ook hebt. Kun je je sterke kanten ook voldoende kwijt in je werk? Heb je genoeg doorgroeimogelijkheden?
  2. Hart:
    Zoek sociale steun in je werk, met name als je alleen aan het werk bent. Zorg dat je je ervaringen kunt delen. Als je goed sociale steun kunt organiseren, neemt het effect van stress af in je werk. Spreek ook waardering naar anderen uit. Vier ook de successen.
  3. Lichaam:
    Creëer ook rust in je werk. Begin bijvoorbeeld een vergadering eens met twee minuten stilte, om al het voorafgaande los te laten. Anders begin je een vergadering vaak met een vol hoofd. Beweeg ook in je werk: bij voorbeeld  door overleggend te bewegen.
  4. Ziel:
    Sta stil bij de waarden in je werk. Als je veel alleen werkt en je wil graag meer interactie, hoe zorg je er dan voor dat je dat meer krijgt? Bepaal ook je doelen. Bedenk bijvoorbeeld wat je gedaan wilt hebben op het eind van je loopbaan. Stel je voor dat je stopt met werken: wat wil je dan zeggen in je afscheidsspeech over wat je hebt bereikt en waar je trots op bent?

Download gratis: ‘Tijd voor vitaliteit. Meer energie, passie en plezier in je werk

Door Martin Zuithof, , verschenen in: Intermediair

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *